Wszystkie wpisy, których autorem jest Janusz Gluza

07.06.2018, prof. Janusz Gluza „Największa rewolucja w pomiarach od czasu rewolucji francuskiej: redefinicja kilograma w 2020 roku”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Janusz Gluza

Zakład Teorii Pola i Cząstek Elementarnych, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 Największa rewolucja w pomiarach od czasu rewolucji francuskiej: redefinicja kilograma w 2020 roku

Problem zmiany definicji masy znany jest od dekad. Tytuł konwersatorium jest luźnym tłumaczeniem tytułu wykładu prof. Klausa von Klitzinga na temat kilograma wygłoszonego w CERN-ie w ubiegłym roku.

Kilogram jest obok innych sześciu jednostek (metr, sekunda, amper, kelwin, mol, kandela) częścią Międzynarodowego Systemu Jednostek (SI). Jednostki te służą jako podstawa do wyrażenia każdego mierzalnego obiektu lub fizycznego zjawiska występującego w naturze w liczbach. Obecna definicja tej jednostki opiera się na małym cylindrze platynowym i irydowym, zwanym „le grand K”, którego masa wynosi dokładnie jeden kilogram. Cylinder został wykonany w 1889 roku i od tego czasu był bezpiecznie przechowywany pod trzema szklanymi dzbanami w skarbcu na przedmieściach Paryża. To rodzi problemy: obecny standardowy kilogram traci na wadze. Około 50 mikrogramów przy ostatnim pomiarze kontrolnym. Nie jest on także jednostką globalną, lecz par excellence lokalną.

Nowa definicja kilograma opierać się będzie na zjawiskach kwantowych i odpowiednich stałych: Plancka i  Klitzinga. Takie podejście z natury rzeczy jest intrygujące: jak w ogóle można pogodzić makroskopowe pomiary mas ciał z efektami kwantowymi?

Oprócz zagadnienia redefinicji jednostki masy, na wykładzie dyskutowane będą  także inne aspekty masy związane z bezwładnością ciał, grawitacją, antymaterią,  relatywistyką, związkiem masy z własnościami próżni. Więc czym właściwie jest masa?

PTF_kg_2018.pdf

SMvacuum.gif

Konwersatorium odbędzie się dnia 07.06.2018 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

19.04.2018, prof. Andrzej Burian „O węglu zupełnie inaczej”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Andrzej Burian

 Zakład Biofizyki i Fizyki Molekularnej, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

  O węglu zupełnie inaczej

W języku polskim znaczenie słowa węgiel ma dwojakie znaczenie. Pod tym pojęciem zwyczajowo rozumiemy kopaliny, takie jak węgiel kamienny lub brunatny. Natomiast słowo węgiel również oznacza pierwiastek czwartej grupy układu okresowego i o takim węglu będzie ten referat. Historię badań nad pierwiastkowym węglem można podzielić na dwa okresy – przed  i po 1985 rokiem. Do 1985 znaliśmy dwie odmiany alotropowe węgla diament i grafit, mające  zupełnie różne właściwości fizyko-chemiczne, wynikające z ich struktury w skali atomowej.  W 1985 roku Harold Kroto, Richard Smalley i Robert Curl odkryli nową odmianę węgla, a  mianowicie fulereny. W 1991 roku japoński badacz Sumio Iijima odkrył nanorurki węglowe.  Te odkrycia zmieniły całkowicie nasze poglądy na materiały węglowe i ich strukturę w skali atomowej. Jednocześnie zapoczątkowały intensywne badania nad nowymi układami charakteryzującymi się niespotykanymi dotąd właściwościami. Ważnym czynnikiem stymulującym prace w tej dziedzinie są potencjalne możliwości zastosowań nowych materiałów węglowych w nowoczesnym przemyśle. Pod takim kątem przyglądniemy się węglowi i będzie to zupełnie inne spojrzenie niż dotychczas.

Konwersatorium odbędzie się dnia 19.04.2018 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

15.03.2018, prof. Leszek Sirko „Czy doświadczenie pozwala na poznanie rzeczywistości?”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Leszek Sirko

 Instytut Fizyki Polskiej Akademii Nauk, Warszawa, 

Prezes Polskiego Towarzystwa Fizycznego

Wygłosi wykład:

  Czy doświadczenie pozwala na poznanie rzeczywistości?

W jaki sposób poznajemy otaczający nas świat? Mogło by się wydawać, że odpowiedź  na to fundamentalne pytanie jest prosta – za pomocą pomiaru. Rzeczywistość jest jednak bardziej skomplikowana niż można byłoby tego oczekiwać. Wyniki pomiarów naukowych są  często niejednoznaczne lub niepełne. Właśnie takimi problemami zajmuje się zespół prof. Sirko, który wykorzystuje do swoich badań sieci mikrofalowe. Dzięki matematycznej
równoważności opisu z grafami kwantowymi, pozwalają one na pomiary, które są trudne
lub wręcz niemożliwe do wykonania w świecie kwantowym.

W doświadczeniach przeprowadzonych w Instytucie Fizyki PAN dowiedziono,  że istnieją takie sieci, które pomimo różnic w kształcie i właściwościach, rozpraszają promieniowanie w identyczny sposób [1]. Są zatem nie do odróżnienia w doświadczeniu.

Innym często występującym problem jest niedostateczna informacja o badanym  układzie, wynikająca np. z niemożliwości pomiaru wszystkich poziomów w widmie  energetycznym analizowanego układu. W pionierskim doświadczeniu wykorzystującym  promieniowanie mikrofalowe i chaotyczne właściwości badanych układów wykazano,  że pełne poznanie ich właściwości, takich jak symetria ze względu na odwrócenie czasu, czy też liczba zgubionych, niemożliwych do pomiaru, poziomów energetycznych,  jest możliwa [2,3].

[1].O. Hul, M. Ławniczak, S. Bauch, A. Sawicki, M. Kuś and L. Sirko, Are Scattering
Properties of Graphs Uniquely Connected to Their Shapes? Phys. Rev. Lett. 109,
040402 (2012).
[2].M. Białous, V. Yunko, S. Bauch, M. Ławniczak, B. Dietz, and L. Sirko, Power Spectrum
Analysis and Missing Level Statistics of Microwave Graphs with Violated Time
Reversal Invariance, Phys. Rev. Lett. 117, 144101 (2016).
[3].B. Dietz, V. Yunko, M. Białous, S. Bauch, M. Ławniczak, and L. Sirko, Nonuniversality in
the Spectral Properties of Time Reversal Invariant Microwave Networks and
Quantum Graphs, Phys. Rev. E 95, 052202 (2017).

Konwersatorium odbędzie się dnia 15.03.2018 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

22.02.2018, prof. Elżbieta Stephan „Oddziaływania jądrowe – proste czy skomplikowane?”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Elżbieta Stephan

Zakład Fizyki Jądrowej, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 Oddziaływania jądrowe  –  proste czy skomplikowane?

Materia budująca nas, Ziemię i gwiazdy składa się w 99,9% z nukleonów – cząstek związanych w jądra  atomowe. Oddziaływania między nimi, czyli oddziaływania jądrowe, decydują m.in. o przebiegu ewolucji gwiazd i o proporcjach ilości pierwiastków we wszechświecie. Gęstość jąder atomowych jest  olbrzymia: około 100 000 000 000 000 razy większa od gęstości wody, a o sile oddziaływań świadczy  energia wyzwalana w reakcjach rozszczepienia i syntezy jąder.
Minęło już ponad 100 lat od odkrycia jądra atomowego, a od pół wieku zdajemy sobie sprawę, że ani  nukleony nie są cząstkami elementarnymi, ani oddziaływania między nimi nie mają charakteru  elementarnego – są konsekwencją oddziaływań silnych. Co w takim razie dziś wiemy  o oddziaływaniach jądrowych? Czy potrafimy przewidzieć, które jądra mogą w ogóle istnieć jako  stany związane, a które nie, zrozumieć materię gwiazd neutronowych i przewidzieć  prawdopodobieństwo reakcji? Czego uczymy się z badania najprostszych układów 2, 3 lub 4  nukleonów i na ile ta wiedza pomaga nam zrozumieć układy złożone? Czy istnieje wyspa stabilnych superciężkich jąder? Jak zachowywała się materia po Wielkim Wybuchu, zanim powstały jądra atomowe? To tylko niektóre pytania współczesnej fizyki jądrowej. Wykład opowie, lub tylko  napomknie o kamieniach milowych na drodze do odpowiedzi , która w wielu wypadkach wciąż kryje  się za horyzontem.

Konwersatorium odbędzie się dnia 22.02.2018 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

25.01.2018, prof. Marek Biesiada „Fale grawitacyjne – nowe okno na Wszechświat”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Marek Biesiada

Zakład Astrofizyki i Kosmologii, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 Fale grawitacyjne – nowe okno na Wszechświat

W lutym 2016 podczas konferencji prasowej zespół projektu LIGO publicznie ogłosił oczekiwaną od dawna laboratoryjną detekcję fal grawitacyjnych. Sygnał zarejestrowany przez dwa laserowe detektory fal grawitacyjnych umieszczone w Hamford i Livingstone w USA, pochodził z zapisu ostatnich chwil ewolucji podwójnego układu czarnych dziur o masach 29 i 36 mas Słońca – tuż nim zlały się w gigantycznej kosmicznej katastrofie (koalescencji).  Wydarzenie to otwarło nowe okno na Wszechświat i zapoczątkowało erę obserwacyjnej astrofizyki fal grawitacyjnych. Waga tego faktu została oficjalnie uznana przyznaniem 3 października 2017r. Nagrody Nobla w dziedzinie Fizyki trójce uczonych, którzy wnieśli dominujący wkład w powstanie i rozwój interferometrycznych detektorów fal grawitacyjnych. W dwa tygodnie później odbyła się kolejna doniosła konferencja prasowa zespołu LIGO/Virgo. Ogłoszono na niej pierwszą w historii detekcję fal grawitacyjnych pochodzących z koalescencji dwóch gwiazd neutronowych, której towarzyszyły obserwacje tego zjawiska w dziedzinie fal elektromagnetycznych: promieni gamma, promieni X, w obszarze długości fal widzialnych oraz w dziedzinie radiowej. Zdarzenie to dopełniło otwarcia się nowego okna na Wszechświat nadając nowego wymiaru tzw. astronomii wieloaspektowej (ang. multimessenger astronomy).
Wykład przybliży tematykę astrofizyki fal grawitacyjnych oraz zarysuje perspektywy rozwoju tej dziedziny w przyszłości.

Konwersatorium odbędzie się dnia 25.01.2018 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

7.12.2017, prof. Maciej Maśka, „Fizyka Kota Schrödingera”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Maciej Maśka

Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 Fizyka Kota Schrödingera


Czy kraina czarów, którą odwiedza Alicja jest dziwna? Czy to, co potrafi Harry Potter jest niezwykłe? A Narnia, Śródziemie, rycerze Jedi, Batman? Podczas wykładu postaram się pokazać, że „nasz” świat i prawa nim rządzące są nie mniej zadziwiające. Oczywiście nie wszystko – ta jego część, która jest bezpośrednio dostępna naszym zmysłom jest z definicji „normalna”. Ale gdy przyjrzymy się mu w skali atomowej, okaże się, że nie potrafimy zrozumieć zachowania elektronu czy fotonu. Potrafimy wyliczyć jak będzie się zachowywał, potrafimy to wykorzystać w praktyce, ale często nie potrafimy zrozumieć dlaczego zachowuje się tak odmiennie od tego, do czego jesteśmy przyzwyczajeni. A może jedynie nie potrafimy nazwać tego, co obserwujemy…?

W trakcie wykładu przedstawię jak na początku ubiegłego wieku doszło do rewolucji w wydawałoby się dobrze ugruntowanym rozumieniu mechanizmów rządzących przyrodą. Pokażę niektóre problemy, które ona zrodziła, a z którymi do tej pory nie potrafimy sobie poradzić. Tytułowy kot Schrödingera jest przykładem takiego problemu, innym może być paradoks Einsteina-Podolskiego-Rosena. A jednak mechanika kwantowa – bo o niej tu mowa – działa i mimo kłopotów ze zdroworozsądkowym zrozumieniem, z powodzeniem wykorzystywana jest w praktycznych zastosowaniach.

Konwersatorium odbędzie się dnia 7.12.2017 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

23.11.2017, prof. Wiktor Zipper, „Badania cyklotronowej produkcji radioizotopów stosowanych w diagnostyce i terapii medycznej”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Wiktor Zipper

Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

Badania cyklotronowej produkcji radioizotopów stosowanych w diagnostyce i terapii medycznej


Obecnie intensywnie poszukuje się nowych radioizotopów wytwarzanych przy pomocy cyklotronów medycznych do produkcji radiofarmaceutyków wykorzystywanych w medycynie nuklearnej. Prezentowane wyniki badań naukowych związanych z produkcją radioizotopów medycznych zostały uzyskane we współpracy ze Środowiskowym Laboratorium Ciężkich Jonów Uniwersytetu Warszawskiego przy pomocy cyklotronów U200-P i GE PETtrace oraz cyklotronu C30 znajdującego się w Narodowym Centrum Badań Jądrowych w Świerku.

Wykorzystując wiązki protonów i cząstek alfa uzyskano i zbadano ważne dla medycyny nuklearnej radioizotopy: astatu 211At (Celowana Terapia Cząstkami Alfa), skandu 43,44,47Sc, generatory „In vivo” 44mSc/44gSc (Teranostic- diagnostyka i terapia medyczna), generator 72Se/72As (diagnostyka w badaniach PET), technetu 99mTc (diagnostyka SPECT). Radioizotop 99mTc jest najczęściej stosowanym izotopem w medycynie nuklearnej, a jego dostępność w postaci generatora 99Mo/99mTc jest ograniczona z powodu coraz częstszych awarii reaktorów medycznych produkujących molibden 99Mo.

Dla badanych radioizotopów określono optymalne parametry naświetlania tarcz z wykorzystaniem reakcji jądrowych z cząstkami alfa z cyklotronu U200-P i z wiązkami protonów przyspieszanych w cyklotronach GE PETtrace i C30.

Wyznaczono aktywności A(EOB) w chwili zakończenia naświetlania, wydajności produkcji TTY oraz zanieczyszczenia radioizotopowe powstałe podczas aktywacji tarcz.

———————————————————————————————————————–

Konwersatorium odbędzie się dnia 23.11.2017 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

26.10.2017, dr Marek Kaczmarzyk, „PAMIĘĆ I UWAGA. DLACZEGO TAK TRUDNO COKOLWIEK ZAPAMIĘTAĆ?”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

   dr Marek Kaczmarzyk

 Wydział Biologii, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 PAMIĘĆ I UWAGA. DLACZEGO TAK TRUDNO COKOLWIEK ZAPAMIĘTAĆ?

  Na wykładzie omówię następujące zagadnienia: rodzaje pamięci i mechanizmy neurologiczne zapamiętywania; zmiany w sieci neuronalnej prowadzące do utrwalania się śladów pamięciowych, teorię traktorów sieci neuronalnej; pamięć a bezpośrednie doświadczenie, kontekst nauk przyrodniczych; trwałość śladów pamięciowych a czas i intensywność odświeżania; pamięć roboczą jako nasze okno na świat, pojemność pamięci roboczej i testy pamięci, dlaczego definicje nie mogą być długie?; różne modele pamięci roboczej i ich użyteczność w praktyce; filtry pamięciowe.

———————————————————————————————————————–

Konwersatorium odbędzie się dnia 26.10.2017 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej I w budynku  przy ul. Uniwersyteckiej 4, Uniwersytet Śląski w Katowicach

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

8.06.2017, dr Michael Zwolak, „Detection and interrogation of biomolecules via nanoscale devices: From DNA sequencing to fundamental physics”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

   dr Michael Zwolak

 National Institute of Standards and Technology, USA

Wygłosi wykład:

Detection and interrogation of biomolecules via nanoscale devices: From DNA sequencing to fundamental physics

Single-molecule techniques have revolutionized science, giving an unprecedented level of information about physical processes at the nanoscale and uncovering phenomena otherwise concealed by bulk or ensemble measurements. Typically these techniques make use of optical methods or electron microscopy. However, transport — the flow of ions, electrons, and energy — also probes molecules and physical processes at the atomic level. For instance, electronic transport across a nanoscale gap containing a DNA nucleotide can determine which of the four bases is present. Monitoring the electronic current as a single strand of DNA, e.g., translocates through a nanopore housing two electrodes may thus provide a platform for a rapid, low-cost, and portable — i.e., point-of-care — DNA sequencing technology. Thermal transport, on the other hand, tells us about fluctuations and their motion through molecules. When a thermal or energy current flows through a biomolecule, in particular, it therefore reveals the nature of structural transitions and nonlinear interactions, the basic mechanisms by which biomolecules function. As well, ion transport through engineered, confined spaces of nanoscale dimensions supplies a means to quantify the role of ion-water interaction — i.e., hydration — in biological ion channels. In addition to their possible impact in medicine and biology, transport processes offer ideal test beds to study open scientific issues in the relatively unexplored area at the interface between solids, liquids, and biomolecules at nanometer length scales.

———————————————————————————————————————–

Michael Zwolak pracuje w National Institute of Standards and Technology w USA, wcześniej m.in w Caltech, LANL i Oregon State University. Obecnie jest liderem Nanofabrication Research Group.  Z wykształcenia chemik, fizyk, inżynier. Strona www prelegenta: http://mike.zwolak.org/

Konwersatorium odbędzie się dnia 8.06.2017 r. o godz. 1600
w Sali Audytoryjnej II w Instytucie Fizyki Uniwersytetu Śląskiego Katowice, ul. Uniwersytecka 4

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!