Archiwa kategorii: Aktualności

7.11.2019, prof. W. Płaczek, „Fabryka Promieni Gamma – narzędzia badawcze nowej generacji wykonane ze światła”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

   prof. Wiesław Płaczek

Wydział Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej

Uniwersytet Jagielloński

Wygłosi wykład:

Fabryka Promieni Gamma – narzędzia badawcze nowej generacji wykonane ze światła

Projekt „Fabryka Promieni Gamma” (ang. Gamma Factory) oferuje możliwość stworzenia narzędzi badawczych nowego typu poprzez wytwarzanie w kompleksie akceleratorowym CERNu relatywistycznych wiązek silnie zjonizowanych atomów i wzbudzanie ich atomowych stopni swobody przy użyciu lasera w celu uzyskania silnie skolimowanych wiązek wysokoenergetycznych fotonów. Intensywność takich wiązek może przewyższyć o wiele rzędów wielkości intensywności aktualnie działających źródeł fotonów, zwłaszcza w szczególnie interesującym zakresie energii od około 100 keV do ponad 400 MeV. Wiązki fotonów o takich energiach mogą zostać użyte do wytwarzania wtórnych wiązek spolaryzowanych elektronów, spolaryzowanych pozytonów, spolaryzowanych mionów, neutrin, neutronów i jonów radioaktywnych. „Fabryka Promieni Gamma” pozwoli otworzyć nowe perspektywy badań naukowych przy użyciu powyższych pierwotnych oraz wtórnych wiązek cząstek w wielu dziedzinach fizyki: od fizyki cząstek przez fizykę jądrową po fizykę atomową. Oprócz badań podstawowych, stwarza ona też duże możliwości dla wielu badań aplikacyjnych, np. w fizyce medycznej czy energetyce jądrowej. Projekt osiągnął już swój pierwszy ważny kamień milowy, mianowicie w roku 2018 udało się pomyślnie przyśpieszać wiązki silnie zjonizowanych atomów ołowiu – najpierw w akceleratorze SPS, a następnie w LHC. Obecnie przygotowywany jest eksperyment mający być dowodem zasady działania „Fabryki Promieni Gamma” (ang. Proof-of-Principle – PoP), który ma być przeprowadzony w najbliższych latach przy użyciu akceleratora SPS. Jego celem jest zademonstrowanie możliwości wzbudzania silnie zjonizowanych atomów ołowiu przy użyciu dedykowanego systemu laserowego, jak również zbadanie metod ekstrakcji oraz detekcji wiązek emitowanych fotonów. Planowane jest także wykonanie różnorodnych pomiarów w dziedzinie fizyki atomowej oraz przetestowanie nowych technik chłodzenia wiązek atomów w oparciu o efekt Dopplera. Wyniki tego eksperymentu będą kluczowe dla ostatecznego celu projektu „Fabryki Promieni Gamma”, jakim jest jego implementacja w LHC.

Konwersatorium odbędzie się dnia 7.11.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14 (dawna Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem)

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

ptf_logo

24.10.2019, prof. Danuta Stróż „Stopy z pamięcią kształtu i ich zastosowania”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

   prof. dr hab. Danuta Stróż

   Zakład Biomateriałów, 

Śląskie Międzyuczelniane Centrum
Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych

Wydział Nauk Ścisłych i Technicznych 

Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

Stopy z pamięcią kształtu i ich zastosowania

Stopy z pamięcią kształtu należą do tzw. materiałów inteligentnych. Materiały inteligentne są to takie materiały, które reagują w kontrolowany sposób na bodziec zewnętrzny. Łączą zatem cechy czujnika i aktywatora. W przypadku stopów z pamięcią kształtu bodźcem zewnętrznym jest zmiana temperatury bądź przyłożone zewnętrzne naprężenie a reakcją materiału jest zmiana kształtu. W niektórych materiałach można uzyskać zmianę kształtu poprzez przyłożenie zewnętrznego pola magnetycznego. Mechanizm tego zjawiska, którym jest odwracalna termosprężysta przemiana martenzytyczna, zostanie w sposób przystępny omówiony w wykładzie. Podane zostaną również przykłady zastosowań tych materiałów.

Konwersatorium odbędzie się dnia 24.10.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14 (dawna Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem)

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

ptf_logo

6.06.2019, prof. Piotr Homola, „CREDO, czyli jak zbadasz Wszechświat smartfonem”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki oraz Instytut Fizyki UŚ

zapraszają na konwersatorium na którym:

   profesor Piotr Homola

    IFJ PAN Kraków

Wygłosi wykład:

CREDO, czyli jak zbadasz Wszechświat smartfonem

Zwykły smartfon + aplikacja CREDO Detector = szansa na odkrycie najbardziej intymnych sekretów Wszechświata. Przykłady? Struktura czasoprzestrzeni, ciemna materia, kwantowa grawitacja: to tylko niektóre z tematów badawczych podejmowanych w ramach Cosmic-Ray Extremely Distributed Observatory (skrajnie rozproszone obserwatorium promieniowania kosmicznego), czyli CREDO – planetarnego programu monitorowania promieniowania kosmicznego w poszukiwaniu zjawisk skorelowanych przestrzennie w dużej skali, powiedzmy Katowice – Pekin :) Właśnie takie korelacje, jeżeli je zaobserwujemy, mogą dać nam pojęcie o największych tajemnicach naszego Wszechświata. Weźmy np. czasoprzestrzeń, tj. scenę, na której się dziejemy. Czy jest ona zupełnie gładka, czy może ma jakąś strukturę, np. strukturę piany? Podejrzewamy, że jedyną dostępną nam obecnie szansą na podejrzenie struktury czasoprzestrzeni mogą być zakrojone na skalę planetarną badania cząstek o skrajnie wysokich energiach, nawet setki milionów razy wyższych niż te osiągalne w ziemskich akceleratorach. Takie cząstki istnieją, docierają do nas z Kosmosu, za darmo, do każdego. Czy nadlatują w zespołach, skorelowane w dużej skali? Czy dowiemy się od nich czegoś co zmieni nasz świat? Sprawdźmy to razem! Twój smartfon to detektor! Nauka potrzebuje Twojej pomocy już teraz!

Dr hab. Piotr Homola, profesor Instytutu Fizyki Jądrowej PAN, pomysłodawca i lider międzynarodowej współpracy naukowej Cosmic-Ray Extremely Distributed Observatory (CREDO), obecnie obejmującej 23 instytucje z 11-tu krajów; pomysłodawca i propagaror discoverology, nowej dyscypliny, która nie ma jeszcze polskiej nazwy, mającej służyć zwiększeniu szans na przełomowe odkrycia w nauce; założyciel Inkubatora Odkryć Naukowych.

Konwersatorium odbędzie się dnia 6.06.2019 r. o godz. 1600
w auli P/0/01 w Śląskim Międzyuczelnianym Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych (ŚMCEBI), 75 Pułku Piechoty 1 w Chorzowie

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

ptf_logo

Dojazd do Śląskiego Międzyuczelnianego Centrum Edukacji i Badań Interdyscyplinarnych
Samochodem:

Wjazd od ul Nomiarki (zjazd z DTŚ na granicy Chorzowa i Świętochłowic, obok salonu samochodowego Volkswagen-Porsche).

Komunikacją miejską od strony Katowic:
  • autobusem nr 840: przystanek “Chorzów Centrum Edukacji”, przystanek początkowy w Katowicach przy ul. Mickiewicza, czas dojazdu: ok. 19 min.
  • autobusem zwykłym nr 632: przystanek “Chorzów Gwarecka”, przystanek początkowy w Katowicach na placu Andrzeja, czas dojazdu ok. 35 min.
  • autobusem zwykłym nr 165: przystanek “Chorzów Centrum Edukacji”, przystanek początkowy na pętli autobusowej na górnym osiedlu 1000-lecia, czas dojazdu ok. 20 min.
  • tramwajem nr 11: z centrum Katowic do przystanku Chorzów Wodociągi, czas dojazdu ok. 35 min.
Pociągiem:
  • Od stacji Świętochłowice: ok. 1.6km (15-20 minut pieszo)
  • Od stacji Chorzów Miasto: ok. 1.2km (10-15 minut pieszo)

30.05.2019, dr Marcin Kurpas, „Rewolucja w dwóch wymiarach, czyli o tym, jak taśma klejąca zmieniła fizykę”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

   dr Marcin Kurpas

   Zakład Fizyki Teoretycznej, Instytut Fizyki,

Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

Rewolucja w dwóch wymiarach, czyli o tym, jak taśma klejąca zmieniła fizykę

Czy Wydzielenie pojedynczych warstw grafenowych otworzyło naukowcom drzwi do świata dwuwymiarowych (2D) materiałów o atomowej grubości. Wydarzenie to miało okazać się rewolucyjne nie tylko w kontekście fundamentalnych badań naukowych, ale również z punktu widzenia zastosowań grafenu w elektronice, np. do budowy procesorów o częstotliwościach terahertzowych.  Czy rewolucja już się dokonała? Jak dotąd, 15 lat od pierwszych eksperymentów na grafenie, nie doczekaliśmy się komercyjnie dostępnych urządzeń elektronicznych opartych na tym materiale (aczkolwiek jesteśmy coraz bliżej). Doczekaliśmy się natomiast dużej i stale powiększającej się rodziny materiałów 2D.

Czy materiały 2D bardzo różnią się od 3D? W trakcie wykładu przekonamy się, że tak. Przede wszystkim dlatego, że w dwóch wymiarach nie dysponujemy objętością, a jedynie powierzchnią. Zmienia to zupełnie sposób modyfikacji własności elektronicznych tych materiałów. Jak zobaczymy, kluczową rolę odgrywa tu nie tylko bliskość innego materiału czy liczba warstw, ale również wzajemna orientacja warstw względem siebie. Dowiemy się także, jakie są bieżące trendy badań naukowych poświęconych materiałom 2D,  główne problemy technologiczne związane z wytwarzaniem urządzeń elektronicznych oraz sposoby radzenia sobie z tymi problemami.

Konwersatorium odbędzie się dnia 30.05.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

ptf_logo

25.04.2019, dr Maciej Zubko „Zaglądając do wnętrza materiałów”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  dr Maciej Zubko

Zakład Badań Strukturalnych, Instytut Nauki o Materiałach

Wygłosi wykład:

 Zaglądając do wnętrza materiałów


Żyjemy w świecie materiałów. To z materiałów zbudowane jest wszystko, co widzimy i czego dotykamy. Codziennie otaczamy się nimi, a ich istnienie wydaje nam się oczywiste i w większości przypadków nawet nie zwracamy na nie uwagi. Jednakże, to jakimi materiałami dysponujemy kształtuje naszą rzeczywistość do tego stopnia, że nawet ery w dziejach ludzkości nazywamy od dostępnych w nich materiałów. Czy jesteśmy w stanie wyobrazić sobie dziś życie bez metalu, tworzyw sztucznych, materiałów półprzewodnikowych czy ciekłokrystalicznych? Dziedziną nauki, której zadaniem jest badanie wpływu struktury materiałów na ich właściwości oraz na tej podstawie projektowanie nowych materiałów jest Inżynieria Materiałowa. Nie byłoby to jednak możliwe bez bezpośredniej obserwacji struktury materii czyli bez mikroskopii elektronowej. Zastosowanie wiązki elektronów zamiast światła widzialnego pozwala na zwiększenie zdolności rozdzielczej oraz zakresu uzyskiwanych powiększeń nawet do 20 mln i więcej razy. Taka rozpiętość pozwala na prowadzenie obserwacji materii w każdej skali: makro, mikro czy też nano. Elektrony są także jednym z rodzajów promieniowania jonizującego, które jest w stanie usunąć związane elektrony z powłok elektronowych przenosząc część swojej energii na pojedyncze atomy w próbce. Jedną z zalet stosowania promieniowania jonizującego jest to, że wytwarza ono szeroki zakres dodatkowych sygnałów, które dostarczają nam informacji o składzie chemicznym oraz wielu innych szczegółach na temat badanych materiałów. To wszystko spowodowało, że mikroskopia elektronowa została okrzyknięta kompletnym narzędziem badania materiałów ubiegłego milenium.

Podczas wykładu omówimy najnowsze zdobycze mikroskopii elektronowej oraz przyjrzymy się ich zastosowaniu w badaniu materiałów przyszłości.

 

Konwersatorium odbędzie się dnia 25.04.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

28.03.2019, dr hab. Karolina Adrjanowicz „Krystalizacja i witryfikacja – o dwóch stronach tego samego medalu”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  dr hab. Karolina Adrjanowicz

Zakład Biofizyki i Fizyki Molekularnej, Instytut Fizyki UŚ

Laureatka Nagrody imienia Henryka Niewodniczańskiego Instytutu Fizyki UJ w 2018 roku za wkład w zrozumienie natury procesu zeszklenia oraz jego relacji w odniesieniu do zjawiska krystalizacji (link)

Wygłosi wykład:

 Krystalizacja i witryfikacja – o dwóch stronach tego samego medalu

Gaz, ciecz i cało stałe – to tradycyjny podział stanów skupienia materii który znamy jeszcze ze szkoły. Gdy myślimy o tym pierwszym od razu nasuwa nam się do głowy słowo ‘powietrze’. Gdy o tym drugim – szklanka wypełniona wodą. A co w przypadku ciał stałych? Kostka lodu, kryształek soli kuchennej, cukru, a może diament?
Ciała stałe zazwyczaj utożsamiamy z czymś co ma ściśle określony kształt i objętość, bo zbudowane jest z atomów/cząsteczek ułożonych blisko siebie sposób uporządkowany i całkowicie powtarzalny. Dochodzimy w ten sposób do pojęcia ‘kryształu’.
Ale czy każde ciało stałe musi mieć uporządkowaną strukturę? Okazuje się że niekoniecznie, bo natura lubi także bałagan i nieporządek. I właśnie to jest główną cechą charakterystyczną wszechobecnych wokół nas amorficznych ciał stałych, a w szczególności szkieł.
Szkło otrzymujemy w wyniku szybkiego schłodzenia cieczy z pominięciem procesu krystalizacji (witryfikacja). Ten przedziwny stan materii charakteryzuje się wieloma niezwykłymi własnościami czyniącymi materiały szkliste, zwłaszcza z aplikacyjnego punktu widzenia, niezwykle interesującym temat badań. Pomyślmy na przykład o super-twardych szkłach metalicznych niemal 600-krotnie wytrzymalszych na deformacje niż stal, albo o lekach działających szybciej, skuteczniej i bezpieczniej… Ideał? Jest tylko jedno „ale”… Stan szklisty jest stanem nierównowagowym, którego sama natura budzi wiele kontrowersji bo od lat wymyka się z wszystkich klasycznych definicji przejść fazowych.
W trakcie niniejszego wystąpienia dowiemy się trochę więcej na temat zjawiska zeszklenia, jego nierozerwalnego związku z procesem krystalizacji, sposobów lepszego poznania własności materiałów formujących stan szklisty z wykorzystaniem podwyższonego ciśnienia, silnego pola elektrycznego czy też w nano-ograniczeń, jak również wiążących się z tym przyszłych zastosowań.

Konwersatorium odbędzie się dnia 28.03.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

21.02.2019, dr hab. Arkadiusz Bubak „Siła atomu – czyli energetyka jądrowa w pigułce”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  dr hab. Arkadiusz Bubak

Zakład Fizyki Jądrowej i jej Zastosowań, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Wygłosi wykład:

 Siła atomu – czyli energetyka jądrowa w pigułce

Atom – najmniejsza składowa zwykłej materii. Najmniejsza, a jakże potężna. Posiłkując się słowami Johanna Wolfganga von Goethego: „Dass ich erkenne, was die Welt/Im Innersten zusammenhält” [1] w wolnym tłumaczeniu:
„Bym wreszcie poznał, czym jest ta potęga, co wewnętrzne siły świata w jedno sprzęga”.
I ludzie powoli poznają te siły, starają się je opisywać i wykorzystywać. Czas niedokonany został użyty z pełna premedytacja gdyż mimo ogromu poznania materia ciągle skrywa przed nami tajemnice. Niemalże każdego dnia dowiadujemy się o niej czegoś nowego. Na wykładzie tym nie będzie jednak o odkrywaniu nieznanego, ale o zastosowaniu ku dobru ludzkości (aczkolwiek nie zawsze) tego co już znane, a mianowicie siły drzemiącej w jądrze atomowym. Krok za krokiem słuchacz zostanie poprowadzony ścieżką wiodącą od teorii do praktyki, od podstaw fizycznych do praktycznego zastosowania ‘energii atomu’. Zapozna się z ‘Najważniejszą Krzywą Świata’ i tym co ona opisuje. Ubrudzi ręce w ziemi, zabawi się chemika, fizyka, inżyniera, konstruktora i ekonomistę. Przekona się, że nawet Wielki A’Tuin [2] majestatycznie płynący przez przestwór oceanu wszechświata może mieć coś wspólnego z ‘energią atomu’. Aby na samym końcu przypomnieć sobie, że gdy wraca do domu (w Polsce: będzie wracał po 2030 roku) to codziennie styka się z tajemną siłą tkwiącą w jądrze atomu gdyż „Sterczy w ścianie taki pstryczek, mały pstryczek-elektryczek, Jak tym pstryczkiem zrobić pstryk, to się widno robi w mig (…) Robisz pstryk i włączasz PRĄD! Elektryczny bystry PRRRRĄD! I skąd światło? Właśnie stąd!” [3]. I pozna co atom i jądro atomowe ma z tym wspólnego.

[1] Johann Wolfgang von Goethe, Faust.
[2] Terry Pratchett, Świat Dysku (Wielki A,Tuin, gatunek Chelys galactica).
[3] Julian Tuwim, Pstryk.

PDF wykładu.

Konwersatorium odbędzie się dnia 21.02.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!

24.01.2019, prof. Marek Biesiada „Triumf Einsteina w królestwie słabych pól”

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział Katowicki

zaprasza na konwersatorium na którym:

  prof. dr hab. Marek Biesiada

Zakład Astrofizyki i Kosmologii, Instytut Fizyki, Uniwersytet Śląski

Laureat Nagrody Naukowej PTF im. Wojciecha Rubinowicza w 2018 roku za nowatorskie badania dotyczące soczewek grawitacyjnych i zwartych radioźródeł jako nowych narzędzi kosmologii i fizyki fundamentalnej.

Wygłosi wykład:

 Triumf Einsteina w królestwie 

słabych pól

Ogólna Teoria Względności (OTW) jest słusznie uważana za jeden z największych (jeśli nie największy) triumfów ludzkiego umysłu. Powodem takiego przekonania jest fakt, iż OTW nie powstała jako błyskotliwe wyjaśnienie nagromadzonych faktów doświadczalnych, lecz jako konstrukcja czystego umysłu. Wręcz przeciwnie, należało długo jeszcze zaczekać zanim OTW stała się przedmiotem precyzyjnych testów doświadczalnych. Po części stało się tak dlatego, że obszar rzeczywistości, w którym żyjemy, a nawet przeważająca część zjawisk w skali kosmicznej – odległe są od reżimu silnie zakrzywionych czasoprzestrzeni, w którym OTW objawiłaby się w całej okazałości.
Tym niemniej, to właśnie w królestwie słabych pól grawitacyjnych OTW odniosła pierwsze triumfy w pomiarze ugięcia światła w pobliżu brzegu Słońca. W maju bieżącego roku upłynie sto lat od słynnej ekspedycji Sir Artura Eddingtona, podczas której wykonano ten pomiar. Efekt zakrzywienia światła przez masywne ciała dał początek teorii soczewek grawitacyjnych, która obecnie przerodziła się w dynamicznie rozwijającą się dziedzinę astronomii obserwacyjnej. O obecnym stanie teorii soczewek grawitacyjnych opowiem w swym wystąpieniu.

Kolejnym zjawiskiem, występującym w królestwie słabych pól grawitacyjnych są fale grawitacyjne. Przewidziane teoretycznie przez Einsteina, fale grawitacyjne, są generowane przez gwałtowne zjawiska w reżimie bardzo silnych pól grawitacyjnych.
Natomiast docierają do nas jako ulotne, mikroskopijne „zmarszczki” czasoprzestrzeni. Toteż ich bezpośrednia, laboratoryjna detekcja stała się możliwa dopiero obecnie przy użyciu zaawansowanych technologii. Opowiem także, jakie
korzyści moglibyśmy uzyskać, gdyby udało się nam zaobserwować soczewkowane sygnały fal grawitacyjnych.

Link do wykładu: pdf

Konwersatorium odbędzie się dnia 24.01.2019 r. o godz. 1600
w Sali nr 227 Rady Wydziału Mat-Fiz-Chem Uniwersytetu Śląskiego, Katowice, ul. Bankowa 14

SERDECZNIE ZAPRASZAMY!