Archiwum kategorii: Aktualności

26.11.2026 – Konwersatorium PTF – Wojciech Gierlotka „Jak projektujemy materiały, których jeszcze nie ma?”

13 listopada, 2026Aktualności, Planowane konwersatoria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach

zaprasza na konwersatorium na którym

Wojciech Gierlotka, Ph.D.

Professor, Materials Thermodynamics Lab,
National DongHwa University, Department of Materials Science and Engineering,
Hualien, Taiwan (R.O.C.)
npj Scientific Reports Editorial Board Member
Metals – Guest Editor for Advances in Calculations and Experimental Analysis of Structural and Phase Stability in Metals and Alloys

wygłosi wykład w języku polskim pt.

Jak projektujemy materiały, których jeszcze nie ma?

Od potrzeby do materiału: czym jest projektowanie materiałów (Materials by Design)
Czy można świadomie zaprojektować nowy materiał łącząc informacje o strukturze, składzie chemicznym i procesie wytwarzania? Wprowadzenie do koncepcji Materials by Design oraz ICME (Integrated Computational Materials Engineering)

Czy istnieje genetyka materiałowa?
Czym jest genom materiałowy i dlaczego go potrzebujemy? Jak opisać materiał za pomocą danych – od składu i struktury, poprzez sposób wytwarzania aż po końcowe właściwości.

Czy możemy ufać bazom danych?
Bazy danych jako fundament projektowania materiałów. Problem jakości i spójności.

Dlaczego diamenty są wieczne?
Dlaczego materiał może być niestabilny termodynamicznie a mimo to pozostać w niezmienionym stanie przez miliony lat? Dlaczego sama termodynamika jest niewystarczająca do przewidywania zachowania materiałów?

Czy komputer może zastąpić laboratorium?
Co możemy obliczyć i zasymulować? Dlaczego, mimo ogromnego postępu w obliczeniach eksperymenty nadal są niezbędne?

A co, gdy eksperyment jest niemożliwy?
Czy uczenie maszynowe i sieci neuronowe są w stanie nam pomóc, gdy nie możemy czegoś zmierzyć eksperymentalnie?

Czy rzeczywiście możemy zaprojektować materiał od początku do końca?
Czy połączenie teorii fizyki, chemii, olbrzymiej ilości danych i AI pozwala nam rzeczywiście projektować nowe materiały?

Opcjonalnie, gdy będą licealiści: Studia na Tajwanie.
Na jakich uczelniach studiować, jak otrzymać stypendium, plusy i minusy bycia studentem na Tajwanie.

Seminarium odbędzie się hybrydowo w czwartek 26.11.2026 r. o godz. 16⁰⁰w auli P/0/01, ul. 75 Pułku Piechoty 1A, budynek I, kampus chorzowski, oraz poprzez platformę Teams.
Do transmisji w Teams można dołączyć od godz. 15³⁰.

Link do transmisji: Teams.
Plakat do wydruku: plakat.TF_Gierlotka_11B_2026 pdf

19.11.2026 – Konwersatorium PTF (zdalne) – Wojciech Gierlotka „Studia i możliwości kariery naukowej na Tajwanie”

13 listopada, 2026Aktualności, Najbliższe seminaria, Planowane konwersatoria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach

zaprasza na konwersatorium na którym

Wojciech Gierlotka, Ph.D.

wygłosi wykład w języku polskim pt.

Studia i możliwości kariery naukowej na Tajwanie

ABSTRACT: TBA

Seminarium odbędzie się w czwartek 19.11.2026 r. o godz. 16⁰⁰, wyłącznie zdalnie poprzez platformę Teams.
Do transmisji w Teams można dołączyć od godz. 15³⁰.

Link do transmisji: Teams.

Nowy numer: Postępy Fizyki 3/2026

18 września, 2026Aktualności, Inne wiadomościptf

Okładka Postępów Fizyki 3/2026 Zapraszamy do lektury najnowszego numeru Postępów Fizyki. Jest to trzeci numer, przygotowany przez nową redakcję. Wersja elektroniczna czasopisma jest całkowicie bezpłatna. Wystarczy otworzyć link obok napisu POBIERZ na stronie czasopisma.

Aktualny numer 3/2026 zawiera artykuł poświęcony badaniom oddziaływań antymaterii we współczesnych eksperymentach fizycznych. Kolejny artykuł omawia powstały 70 lat temu analogowy przyrząd do rozwiązywania równania Schrödingera. Trzeci artykuł narodził się z niesłabnącej fascynacji stałą struktury subtelnej.

Antymateria oraz stałe fundamentalne stanowią również temat rubryki Zapytaj Fizyka w dziale SZKOŁA I UCZELNIA, który ponadto zawiera artykuł podsumowujący tegoroczny egzamin maturalny z fizyki. Znajdą Państwo również scenariusz innowacyjnej lekcji z fizyki inspirowany tegoroczną wizytą delegacji nauczycieli w CERN-ie.

Trzeci dział – LUDZIE I WYDARZENIA – zawiera zapis rozmowy z twórczynią internetowego Radia Naukowego, artykuł poświęcony dwustuleciu tradycji Politechniki Warszawskiej, ostatnią część dziejów Postępów Fizyki oraz Kronikę PTF z bieżącego kwartału, zawierającą wpisy, dotyczące konferencji „O edukacji kosmicznej w szkole”, połączonej z uroczystym podsumowaniem IX edycji Ogólnopolskiego Konkursu Przyrodniczego z Elementami Astronomii i Kosmologii „Międzygwiezdny pył”, oraz XIII Ogólnopolskiego Konkursu Wzrostu Kryształów. Obydwa wydarzenia odbyły się w ośrodku katowickim.

Nowy numer: Postępy Fizyki 2/2026

15 czerwca, 2026Aktualności, Inne wiadomościptf

Okładka Postępów Fizyki 2/2026 Zapraszamy do lektury najnowszego numeru Postępów Fizyki. Jest to drugi numer, przygotowany przez nową redakcję. Wersja elektroniczna czasopisma jest całkowicie bezpłatna.

Aktualny numer 2/2026 zawiera najważniejsze informacje dla chętnych do obserwacji całkowitego zaćmienia Słońca 12 sierpnia br. W artykule nt. polskiego programu dla nauczycieli w CERN znajduje się przepis na budowę komory mgłowej, pozwalającej łatwo zbudować urządzenie zdolne do uwidocznienia niewidzialnych cząstek, które nam towarzyszą. Z lektury numeru można dowiedzieć się, co wspólnego z polską fizyką ma Angela Merkel, przeczytać przedruk artykułu niedawno zmarłego prof. Trautmana, pioniera w zakresie fal grawitacyjnych, a także dowiedzieć się czym są i jakie zastosowanie mają stopy o wysokiej entropii oraz jak osłonięto elektrownię jądrową w Czarnobylu (w artykule przygotowanym na czterdziestolecie katastrofy), a także wspólnie świętować 75 rocznicę powstania Olimpiady Fizycznej. Całość uzupełnia przegląd osiągnięć polskiej fizyki w 2 kwartale, kronika, w której swoje miejsce znalazły obchody XX Święta Liczby π na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach oraz scenariusz lekcji „Od kwarków do cząstek” i wywiad z prof. Mirosławem Karpierzem.

Postępy Fizyki 1/2026 – nowa koncepcja i szata graficzna

30 marca, 2026Aktualności, Inne wiadomościptf

Okładka Postępów Fizyki 1/2026

Zapraszamy do lektury najnowszego numeru Postępów Fizyki. Jest to pierwszy numer, w który praca nowej redakcji, starannie dobranej przez zwycięzcę zeszłorocznego konkursu na Redaktora Naczelnego czasopisma, prof. dr. hab. Jerzego Garbarczyka z Politechniki Warszawskiej, pełniącego swoją funkcję od 1 stycznia 2026, wpisała się głęboką reformą koncepcyjną oraz odświeżeniem szaty graficznej. Wersja elektroniczna czasopisma jest całkowicie bezpłatna.

Aby ułatwić lekturę tekstów naukowych początkującym czytelnikom, a także szybkie przypomnienie sobie ich zawartości, wprowadzone zostało popularnonaukowe podsumowanie na zakończenie każdego artykułu. Czasopismo podzielono na trzy działy: „Badania i perspektywy” (artykuły naukowe, „Kwartał nauki” – aktualne podsumowanie najważniejszych osiągnięć naukowych polskiej fizyki), „Szkoła i uczelnia” (zagadnienia dydaktyki szkolnej oraz akademickiej) oraz „Ludzie i wydarzenia” (artykuły historyczne, wywiady, wspomnienia członków, oraz „Kronika PTF”).

W numerze 1/2026 zawarto dwa artykuły naukowe, dotyczące opisu kwantowego świata za pomocą superkomputerów oraz zastosowania luminescencyjnych materiałów koloidalnych w bioczujnikach. Druga część zawiera wywiad z wybitnym nauczycielem laureatów i finalistów Olimpiady Fizycznej oraz artykuł o dylematach dydaktyka fizyki. Na deser – druga część własnej, ponadsiedemdziesięciopięcioletniej historii czasopisma.

Do reformy czasopisma przyczyniły się również osoby związane z katowickim oddziałem PTF: członkami Rady Redakcyjnej PF są prof. dr hab. Grażyna Chełkowska oraz dr Andrzej Wilczek. Byli oni również członkami Komisji Konkursowej w konkursie na stanowisko Redaktora Naczelnego czasopisma „Postępy Fizyki”, która jednomyślnie zarekomendowała powołanie prof. Garbarczyka na stanowisko.

Zapraszamy również do lektury miesięcznika Biuletyn PTF, przygotowywanego przez Biuro Medialne PTF, który od początku roku jest elektronicznym dodatkiem do Postępów Fizyki. Każdy numer zawiera zaproszenia na wydarzenia, związane z fizyką, które odbywają się w poszczególnych polskich ośrodkach naukowych, a także mieści podsumowania z działalności popularyzatorskiej i naukowej poprzedniego miesiąca. Oddział katowicki w Biurze Medialnym reprezentuje dr Andrzej Wilczek i jest osobą kontaktową w przypadku chęci rozpropagowania wydarzeń promujących fizykę na terenie oddziału katowickiego i gliwickiego.

13-14.03.2026: XX Święto Liczby π

3 marca, 2026Aktualnościptf

Plakat Święto Liczby pi 2026

Oddział katowicki Polskiego Towarzystwa Fizycznego objął patronatem honorowym obchody XX Święta Liczby π na Uniwersytecie Śląskim w Katowicach. Wydarzenie odbędzie się na Wydziale Nauk Ścisłych i Technicznych, położonym w kampusie katowickim, chorzowskim oraz sosnowieckim, przez dwa dni, począwszy od dnia poprzedzającego dzień π (w notacji amerykańskiej 3/14), czyli w piątek 13 marca 2026 r. (rozpoczęcie o godz. 9:42 (3π)) oraz sobotę 14 marca 2026 r.

Święto Liczby π pozwala na spędzenie czasu na dobrej zabawie, przybliżającej osiągnięcia matematyki i dziedzin budujących nowe teorie i zastosowania, wykorzystując jej język.
Liczne konkursy, gry, zabawy logiczne, pokazy eksperymentów fizycznych i chemicznych, symulacji komputerowych, prezentacje i wykłady składają się na barwny obraz święta, otwartego szczególnie na uczniów i studentów.

Wyjątkowe miejsce wśród solenizantek dnia π zajmuje fizyka.

Szczegóły:
https://swietopi.pl
https://www.facebook.com/swietoliczbypi

04.12.2025 – Konwersatorium PTF – Jarosław Majewski „Studia i możliwości kariery naukowej w USA”

21 listopada, 2025Aktualności, Najbliższe seminaria, Planowane konwersatoria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach

zaprasza na konwersatorium na którym

Jarosław Majewski, Ph.D.

Professor in the Department of Chemical & Biological Engineering at the University of New Mexico, Albuquerque, US
Affiliated Professor at the University of Warsaw, Poland

wygłosi wykład w języku polskim pt.

Studia i możliwości kariery naukowej w USA

Prezentacja przedstawi kluczowe informacje dotyczące podejmowania studiów oraz rozwijania kariery naukowej w Stanach Zjednoczonych. Uczestnicy poznają strukturę amerykańskiego systemu szkolnictwa wyższego, wymagania rekrutacyjne oraz dostępne formy finansowania, takie jak stypendia, asystentury czy granty badawcze. Omówione zostaną również ścieżki rozwoju naukowego – od studiów magisterskich i doktoranckich po postdoc i pracę na uczelni lub w instytucjach badawczych. Prezentacja wskaże praktyczne wskazówki dotyczące aplikacji, budowania portfolio oraz adaptacji w środowisku akademickim w USA, pomagając studentom świadomie zaplanować swoją przyszłość naukową za granicą.

Seminarium odbędzie się hybrydowo w czwartek 04.12.2025 r. o godz. 16⁰⁰w auli P/0/05, ul. 75 Pułku Piechoty 1A, budynek I, kampus chorzowski, oraz poprzez platformę Teams.
Do transmisji w Teams można dołączyć od godz. 15³⁰.

Link do transmisji: Teams.

23.10.2025 – Konwersatorium PTF – Tadeusz Firszt „Zapomniana myśl Artura Stanleya Eddingtona. Model Słońca z ρ(0)=0”

14 października, 2025Aktualności, Najbliższe seminaria, Planowane konwersatoria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach

zaprasza na konwersatorium na którym

Tadeusz Firszt

Planetarium i Obserwatorium Astronomiczne im. Mikołaja Kopernika
Śląski Park Nauki
41-500 Chorzów, al. Planetarium 4

wygłosi wykład w języku polskim pt.

Zapomniana myśl Artura Stanleya Eddingtona.
Model Słońca z ρ(0)=0

W 1926 roku Eddington [1] napisał: “The density at the center [of star] is zero, the mass being driven away by the intense radiation pressure”. Nie skonstruował On jednak modelu, w którym gęstość masy ρ w środku gwiazdy spełniałaby warunek ρ(0) = 0. W niniejszej prezentacji, w oparciu o to założenie, przedstawiony zostanie model Słońca, w którym w środku istnieje tylko ciśnienie promieniowania elektromagnetycznego. Model opiera się na rozwiązaniu układu pięciu równań: równania równowagi hydrostatycznej, równania masy, równania radiacyjnego transportu energii, równania produkcji energii jądrowej oraz równania stanu. Równania te zostały zaprezentowane w wielu podręcznikach astrofizyki m. in. w Chandrasekhar [2]. Wykorzystując obserwowane parametry (właściwości) Słońca, model pozwala wyliczyć wartości ciśnienia P(0) i temperatury T(0) oraz moc produkowanej energii jądrowej, równą obserwowanej mocy Słońca L_☉=3,486⋅10²⁶ W. Energię jądrową obliczono z wykorzystaniem równań opisujących dwa cykle: pp i CNO, przedstawionych przez Schwarzschilda [3]. Opracowany model, dowodzący słuszności założenia Eddingtona, zostanie porównany z modelem standardowym opartym o równanie politropy P=Kρ^(1+n)/n. Zostanie opisane zagadnienie transportu energii i równowagi gwiazdy potwierdzone przez twierdzenia równowagowe zaprezentowane przez Chandrasekhara [2]. Zostanie też zaprezentowane twierdzenie pokazujące, że w sferycznie symetrycznym rozkładzie masy to wynika z prawa powszechnego ciążenia.

Literatura:

[1]. A. S. Eddington, The Internal Constitution of the Stars, 1926, str. 125
[2]. S. Chandrasekhar, An Introduction to the Study of Stellar Structure, 1939, rozdział III
[3]. M. Schwarzschild, Structure and evolution of the stars, 1958, str. 81

e-mail:tadeusz.firszt@planetarium.edu.pl

Konwersatorium odbędzie się hybrydowo w czwartek 23.10.2025 r. o godz. 16⁰⁰ w Auli im. Waldemara Pańki, ul. Bankowa 14 w Katowicach oraz poprzez platformę Teams.
Do transmisji w Teams można dołączyć od godz. 15³⁰.

Link do transmisji: Teams.

23.01.2025 – Konwersatorium PTF – dr hab. Paweł Bernard, prof. UJ „Zastosowanie pomiarów obciążenia poznawczego w dydaktyce”

15 stycznia, 2025Aktualności, Najbliższe seminaria, Planowane konwersatoria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach

zaprasza na konwersatorium na którym:

dr hab. Paweł Bernard, prof. UJ

z Zakładu Dydaktyki Chemii, Wydział Chemii Uniwersytetu Jagiellońskiego

wygłosi wykład w języku polskim pt.

Zastosowanie pomiarów obciążenia poznawczego w dydaktyce

dr hab. Paweł Bernard, prof. UJ, dr Mária Babinčáková

Teoria obciążenia poznawczego (ang. Cognitive Load Theory) to teoria psychologiczna opracowana przez Johna Swellera w latach 80. XX wieku. Zajmuje się tym, jak ludzki mózg przetwarza i przyswaja informacje podczas uczenia się. Teoria opiera się na założeniu, że zasoby poznawcze człowieka są ograniczone, co oznacza, że istnieje limit informacji, które można jednocześnie przechowywać i przetwarzać w pamięci roboczej. Analiza procesu uczenia się w świetle tej teorii pozwala nam tak projektować materiały edukacyjne, aby zoptymalizować ten proces. Można tego dokonać poprzez pomiary obciążenia poznawczego, często definiowanego jako wysiłek umysłowy związany z rozwiązywaniem problemów i transferem informacji pomiędzy pamięcią roboczą a pamięcią długoterminową. Istnieje kilka sposobów pomiaru obciążenia poznawczego. Klasycznie odbywa się to za pomocą metod subiektywnych, takich jak ankiety, wywiady i testy samooceny. Z drugiej strony bardziej obiektywne wyniki można uzyskać, mierząc reakcje fizjologiczne organizmu, takie jak reakcja skórno-galwaniczna, śledzenie ruchu i średnicy gałek ocznych, analiza zmienności rytmu serca, elektroencefalografia czy rezonans magnetyczny. Podczas wykładu przestawione zostaną przykłady zastosowania pomiarów obciążenia poznawczego do optymalizacji klasycznych materiałów dydaktycznych wykorzystywanych w nauczaniu chemii oraz oszacowania przydatności materiałów dydaktycznych bazujących na rzeczywistości wirtualnej i mieszanej.

e-mail:pawel.bernard@uj.edu.pl

http: www.zdch.uj.edu.pl/bernard

Konwersatorium odbędzie się hybrydowo w czwartek 23.01.2025 r. o godz. 16⁰⁰ w Auli Kopernika, ul. Bankowa 14 w Katowicach oraz poprzez platformę Teams.
Do transmisji w Teams można dołączyć od godz. 15³⁰.

Link do transmisji: Teams.

13.12.2024 – Seminarium naukowe PTCh i PTF – Dr Donna Arnold – Exploring structural correlations to design materials with new frustrated topologies

11 grudnia, 2024Aktualności, Najbliższe seminaria, Seminariaptf

Polskie Towarzystwo Fizyczne Oddział w Katowicach
zaprasza na seminarium naukowe współprowadzone wraz z
Polskim Towarzystwem Chemicznym
na którym:

Dr Donna Arnold

University of Kent, Canterbury

wygłosi wykład w języku angielskim pt.

Exploring structural correlations
to design materials with new frustrated topologies

Magnetic materials are fundamental to the operation of our contemporary technological society and frustrated magnetic materials are a vibrant area of research at the fundamental and applied levels.
Geometric frustration arises when interactions between magnetic degrees of freedom are incompatible with the underlying crystal geometry. For example, in antiferromagnetic (AFM) materials, which exhibit triangular connectivity between magnetic species, each individual spin cannot satisfy all pairwise interactions. This ‘frustration’ of the spins leads to ground state degeneracy, the realisation of unconventional magnetic properties (e.g. spin liquids, magnetic monopoles, incommensurate helical or cycloidal order) and typically short-range correlations.

Layered metal oxides are an important class of materials not only due to their compositional flexibility but also for their importance in battery technologies. By far the most widely studied family of materials are the Delafossite materials (ABO₂, where A is a cation such as Na⁺ or Ca²⁺ and B is typically a transition metal). These materials exhibit triangular connectivity of the metal species within the BO₂ layer leading to frustration. Through control of synthetic procedures and exploiting compositional flexibility we can tune the connectivity of the magnetic species to design materials with new frustrated topologies.

In this seminar, we will present some of our recent work on Ca₂Mn₃O₈, which exhibits a bow- tie like lattice, Mn₂Mo₃O₈ which exhibits a kagomé type arrangement of the Mo and Na₂Mn₃O₇ which exhibits a Maple-Leaf like connectivity of the manganese. We will discuss the interrelationship between composition and structure and how this may be exploited for the design of new materials for all applications.

Seminarium odbędzie się w piątek 13.11.2024 r. o godz. 11⁰⁰ w sali 227,
ul. Bankowa 14 w Katowicach. Transmisja nie jest przewidziana.